فصلنامه پیشرفت و توسعه استان کرمانشاه

فصلنامه پیشرفت و توسعه استان کرمانشاه

ارزیابی فنی و اقتصادی کانال های ذخیره به عنوان الگوی نوین ذخیره سیلاب در حوزه‌های آبخیز (کانال های احداثی در مرز اراضی کشاورزی و ملی استان کرمانشاه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار پژوهش و معاون پژوهشی جهاد دانشگاهی استان کرمانشاه
2 گروه مدیریت منابع محیطی، پژوهشکده توسعه کالبدی، جهاد دانشگاهی کرمانشاه
3 گروه آموزشی منابع طبیعی دانشگاه رازی
10.22034/mpo.2025.447718.1112
چکیده
کانال‌های ذخیره احداثی در مرز اراضی کشاورزی و ملی الگویی نوین برای کنترل سیلاب و حفاظت از منابع آب و خاک است که در کرمانشاه برای اولین بار در کشور پیشنهاد، طراحی و اجرا گردید. با هدف ارزیابی این کانال‌ها سه حوضه میخوران، شیشگان و هرسم و در هر حوضه 3 کانال انتخاب گردید. محاسبه ابعاد کانال، هزینه احداث کانال مطابق فهرست بهای آبخیزداری، تناسب بین ظرفیت کانال و حجم رواناب وارده، مقایسه فنی و اقتصادی کانال ها، مکان یابی صحیح کانال‌ها و شیوه طراحی و اجرا مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد حداکثر رواناب تولیدی سطح بالادست کانال‌ها در این حوضه‌ها به روش SCS از 02/0 تا68/3 مترمکعب بر ثانیه متغیر است. مدت زمان تداوم این دبی برای پرکردن حجم کانال از6 دقیقه تا 194 دقیقه دامنه تغییرات داده‌ای دارد و بین حجم سیلاب بالادست و حجم کانال‌های احداثی تناسبی وجود نداشته و هدررفت اعتبارات را به همراه دارد. لذا ایجاد کانال‌ها با این وضعیت طراحی و اجرا توجیه اقتصادی ندارد اما با اصلاحات فنی سازه ها و متناسب سازی ابعاد کانال‌ها با سطح بالادست آن، اثربخشی سازه در کنترل سیلاب در حوضه‌های سیل‌خیز مورد تأیید و توصیه می باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات